Axar Patel : हे १२ महिने एका परीकथेसारखे होते. दुखापतीमुळे २०२३ च्या एकदिवसीय विश्वचषकाला मुकल्यानंतर, या अष्टपैलू खेळाडूने २०२४ च्या टी२० विश्वचषक आणि २०२५ च्या चॅम्पियन्स ट्रॉफीमध्ये भारताच्या जेतेपदाच्या विजयात महत्त्वाची भूमिका बजावली. दिल्ली कॅपिटल्सचा कर्णधार म्हणून नियुक्ती झाल्यानंतर यशाचा आलेख उंचावला पण त्यामुळे दबाव आणि अपेक्षाही वाढल्या.
शेवटी, डीसी ही एक अशी फ्रँचायझी होती ज्याने आयपीएलचे विजेतेपद जिंकले नव्हते आणि फक्त एकदाच अंतिम फेरीत पोहोचले होते. तथापि, हंगामात सहा सामने सुरू झाले आहेत, पाच विजयांसह संघ पॉइंट टेबलमध्ये अव्वल स्थानावर आहे. बहुतेक विजय अशा प्रकारचे आहेत जे संघाचे मनोबल वाढवतात, नवीनतम म्हणजे राजस्थान रॉयल्सविरुद्धचा सुपर ओव्हर विजय. सकारात्मक निकाल मदत करतात परंतु अक्षर म्हणतो की त्याला कधीही कर्णधारपदाला जास्तीचे सामान वाटले नाही.
“एक कर्णधार म्हणून तुम्हाला जबाबदारीचा आनंद घ्यावा लागतो. म्हणूनच मी ही भूमिका स्वीकारली,” डीसी-आरआर संघर्षानंतर सामन्यानंतरच्या पत्रकार परिषदेत अक्षर म्हणाला.
“मी हे सर्व राज्य क्रिकेटसाठी करत होतो. म्हणून, मला माहित आहे की काय करावे आणि काय करू नये. जेव्हा तुम्हाला तुमच्या मानकांनुसार संघ चालवण्याची आणि तुम्हाला हवे तसे क्रिकेट खेळण्याची संधी मिळते, तर संधी मिळाल्यास ती का सोडायची? मी मैदानावर आणि मैदानाबाहेर दोन्ही ठिकाणी आनंद घेत आहे. मी ते एन्जॉय करत आहे.”
गेल्या काही वर्षांत भारताचे यशस्वी कर्णधार वेगवेगळ्या प्रकारचे राहिले आहेत. एमएस धोनी अंतःप्रेरणेवर आणि खेळाच्या बारीकसारीक गोष्टींवर अवलंबून असतो, तर विराट कोहली आक्रमक संघ वातावरण तयार करण्याबद्दल आहे तर रोहित शर्माने अनेकदा हेतू तसेच सामन्यांवर भर दिला आहे. अक्षर कोणता मार्ग निवडतो हे ठरवणे अद्याप खूप लवकर आहे परंतु एक गोष्ट जी वेगळी आहे ती म्हणजे त्याची प्रामाणिकता. ३१ वर्षीय खेळाडू त्याच्या मनाचे बोलण्यासाठी ओळखला जातो आणि कर्णधार म्हणून प्रयोग करण्यास तयार आहे, त्याला हे माहित आहे की सर्व दिवस त्याच्यासाठी गोड नसतील.
Axar Patel काय वाटते ?
“मला जे योग्य वाटते ते मी करत आहे आणि स्वतःला पाठिंबा देत आहे. असे नाही की मी खूप मते ऐकेन, हो मी सूचना ऐकतो पण शेवटी, निर्णय मलाच घ्यावे लागतात. स्वतःला पाठिंबा देणे माझ्यासाठी महत्वाचे आहे, जेणेकरून जेव्हा काही चूक होते तेव्हा मी चुकांमधून शिकू शकेन. मी (कर्णधारपदाचे आव्हान) एन्जॉय करत आहे.”
मेगा लिलाव झाल्यानंतर, केएल राहुलला डीसीचा कर्णधार म्हणून घोषित करण्यात आले, कारण कर्नाटकचा हा फलंदाज पंजाब किंग्जमध्ये गेल्यापासून या भूमिकेत होता. तथापि, त्याने त्याच्या टी-२० महत्त्वाकांक्षा पुन्हा स्थापित करण्याच्या दृष्टीने नेतृत्वाची भूमिका नाकारली, ज्यामुळे अक्षरला संधी मिळाली. तरुण खेळाडूंनी भरलेल्या या संघात, अक्षरला संघाचे वातावरण राखण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावायची आहे. त्याच्या आनंदी स्वभावासाठी ओळखल्या जाणाऱ्या या अष्टपैलू खेळाडूने मजा आणि शिस्त यांच्यात संतुलन राखण्याचे महत्त्व स्पष्ट केले.
“मला वाटते की त्यांचा कर्णधार रागावला आहे की तो थोडा गंभीर आहे हे ते माझ्या चेहऱ्यावरून ओळखू शकतात.” “अर्थातच, ही एक पातळ रेषा आहे. एक कर्णधार म्हणून, मला संघाची आणि वातावरणाची काळजी घ्यावी लागते. पण त्याच वेळी, मी ते हलके घेत आहे असे वाटू नये. कर्णधार विनोद करत आहे असे वाटू नये. पण मी ती रेषा आखून दिली आहे. मी त्यांना सांगितले आहे की जोपर्यंत मैदानावर काम चांगले पार पाडले जात नाही तोपर्यंत ते त्यांना हवे ते करू शकतात. जोपर्यंत काम पूर्ण होत नाही तोपर्यंत कोणताही आळस होऊ नये. मला माहित आहे की मला वातावरण राखायचे आहे पण त्याच वेळी गंभीरही राहावे लागेल.”
“मला वाटतं की तुमच्या क्रिकेटचा आनंद घेणे हीच गुरुकिल्ली आहे. मला वाटतं की जेव्हा तुम्ही खेळाचा आनंद घेत असता तेव्हा तुम्ही तुमचे सर्वोत्तम क्रिकेट खेळता. म्हणून, मी त्यासाठीच प्रयत्नशील असतो.”
या सहा सामन्यांमध्ये Axar Patel ने रणनीतीच्या बाबतीत चुका केल्या आहेत. त्यापैकी उल्लेखनीय म्हणजे ट्रिस्टन स्टब्सचा गोलंदाजी पर्याय म्हणून वापर. एलएसजी विरुद्धच्या सामन्यात, दक्षिण आफ्रिकेचा खेळाडू निकोलस पूरन याने एका षटकात २८ धावा फटकावल्या. या हालचालीचे स्पष्टीकरण डावखुऱ्या फलंदाजाविरुद्ध ऑफस्पिनचा सामना होता, परंतु जागतिक क्रिकेटमधील सर्वात धोकादायक फिरकी गोलंदाजाविरुद्ध, ते धोक्याने भरलेले होते. आणि त्याचा उलट परिणाम झाला. Axar Patel आरआरविरुद्धही चाली वापरल्या, नितीश राणा आणि यशस्वी जयस्वाल यांनी फलंदाजी केली, परंतु षटक १२ धावांसाठी गेले.
या निर्णयांबद्दल बोलताना, अक्षरने या हालचालींना ‘रणनीती’ म्हटले आणि निकालांबद्दल काळजी न करता मोकळ्या मनाने खेळण्याचा निर्णय घेतला. सर्वसाधारणपणे क्रिकेटपटू आणि कर्णधार त्यांच्या चुका स्वीकारण्यास उत्सुक नसले तरी, अक्षरने जोर देऊन सांगितले की त्यांना चुका स्वीकारण्यास हरकत नाही.
“मला इतरांबद्दल माहिती नाही पण चुका स्वीकारण्यास मला हरकत नाही कारण या शिकण्याच्या संधी आहेत. तथापि, मी याला चूक म्हणणार नाही. हा एक रणनीतिक निर्णय होता. जर तुम्ही दोन डावखुऱ्या खेळाडूंविरुद्ध खेळत असाल आणि तुम्हाला एक षटकात डोकावून जावे लागले तर ‘मग तुम्ही काय करू शकता? तुमच्याकडे कोणती संसाधने आहेत?’ आणि त्या वेळी जर मला वाटत असेल की मी हे वापरू शकतो, तर मी माझ्या अंतर्मनाच्या भावनांनुसार वागतो. पण कधीकधी ते काम करते, कधीकधी ते करत नाही. म्हणून, मी खरोखर याला चूक म्हणू शकत नाही. तुम्ही असे म्हणू शकता की निर्णय काम करत नाही. जेव्हा ते काम करतात तेव्हा तुम्हाला प्रशंसा मिळते आणि जेव्हा ते करत नाहीत तेव्हा तुम्हाला खूप टीका होते. ते ठीक आहे.”
लवचिकता ही कर्णधारपदाची गुरुकिल्ली आहे, विशेषतः टी20 क्रिकेटमध्ये जिथे पूर्वनिर्धारित रणनीती वापरणे धोकादायक असते. अक्सर स्पष्ट करतात की डीसीने त्यांच्या गोलंदाजीच्या डावांना त्यांच्या आरआर समकक्षांपेक्षा वेगळ्या पद्धतीने कसे हाताळले. डीसीच्या डावातील बऱ्याच भागांमध्ये, पृष्ठभागावर थोडीशी पकड असल्याचे दिसून आले, याचा अर्थ असा की हळू चेंडू पृष्ठभागावर चिकटून राहिले. तथापि, खेळ सुरू असताना, ट्रॅक मोकळा झाला आणि दव पडल्याने फलंदाजांना पहिल्या डावापेक्षा हळू चेंडूंचा सामना करण्यास खूप चांगले संधी मिळाली. डेथ ओव्हर्सच्या योजनांमध्ये या सर्व गोष्टींनी अक्सरच्या विचारसरणीत भूमिका बजावली.
“पहिल्या डावात विकेट ज्या पद्धतीने गेली, त्यावरून असे दिसून आले की चेंडू अडकत आहे. हळू बाउन्सर खेळपट्टीवर अडकत होता आणि त्यांना मारणे इतके सोपे नव्हते. पण जेव्हा आम्ही गोलंदाजी करायला आलो तेव्हा मला दिसले की आमचा गोलंदाज या युक्तीने तितका प्रभावी दिसत नव्हता. तो खेळपट्टीवर तितकासा टिकून नव्हता.”
“म्हणून, मी माझा प्लॅन बदलला. आणि मी मोहितला १९ व्या षटकासाठी आणले कारण तो गेल्या दोन वर्षांपासून गुजरातसाठी ही भूमिका चांगली करत होता. म्हणून, मला माहित होते की तो डेथ ओव्हर्समध्ये काय करू शकतो. मुकेशला चांगली खेळी करता येत नव्हती, म्हणून मी त्याला मागे ठेवण्याचा विचार केला. आणि मग स्टार्कच्या डेथ ओव्हर्समध्ये उजव्या-डाव्या संयोजनासह दोन षटकांसह, मला खात्री होती की तो वेगवान गोलंदाजांना हरवू शकेल. त्याच्याकडे चांगला यॉर्कर, चांगला स्लोअर बाउन्सर आणि असे सर्व आहे. कल्पना अशी होती की तो गोष्टी गोंधळात टाकेल पण जेव्हा आम्हाला नितीशची विकेट मिळाली (परिपूर्ण यॉर्करसह), तेव्हा मला वाटले की आपण जास्त विचार करू नये (आणि यॉर्करवर टिकून राहावे).”
Axar Patel यांची कोणती चूक निराशाजनक आहे ?
कर्णधार Axar Patel चांगल्या फॉर्ममध्ये असला तरी, त्याचा वैयक्तिक फॉर्म निराशाजनक आहे. या सामन्यापर्यंत त्याचा डावखुरा फिरकी गोलंदाज विकेटलेस होता, जेव्हा त्याने अखेर रियान परागच्या ब्रेकथ्रून ब्रेकथ्रू तोडला. विकेट न मिळाल्याशिवाय, अक्षरचा इकॉनॉमी रेट देखील असामान्यपणे उच्च आहे. तथापि, त्याच्या फलंदाजीला काही क्षण आले आहेत, जसे की आरआर विरुद्ध १४ चेंडूत ३४ धावा, हा खेळाच्या संदर्भात अमूल्य होता. ही खेळी अशा टप्प्यावर आली जेव्हा डीसीला अंडर-पॅर स्कोअरमध्ये बाद होण्याचा धोका होता. हा अष्टपैलू खेळाडू त्याच्या स्वतःच्या गोलंदाजीच्या फॉर्मबद्दल फारसा चिंतित नाही आणि त्याला एक खुलासाही करायचा आहे.
“चॅम्पियन्स ट्रॉफीमध्ये, माझे बोट कापले गेले आणि तेव्हापासून मी स्वतःला सांभाळत आहे. मी स्वतःमध्ये गोलंदाजी करण्याचा प्रयत्न केला आहे (आयपीएलमध्ये) आणि जेव्हा संघाला खरोखर माझी गरज असेल तेव्हाच. मी एसआरएच स्पर्धेत स्वतःला ताणण्याचा प्रयत्न केला पण संपूर्ण त्वचेचा थर बाहेर पडल्याने ते उलटे झाले. म्हणून मी स्वतःला वाचवत आहे.
“मी माझ्या वेगाने गोलंदाजी करू शकत नव्हतो. पण, त्यामुळे, मला असेही वाटत होते की मी चांगली गोलंदाजी करत आहे, पण मला हवा तो प्रभाव पाडता आला नाही. आणि, मला वाटते, माझे बोट आता ज्या पद्धतीने आहे, ते चांगले आहे. मला वाटते की मला माझी पहिली विकेट देखील मिळाली, जर झेल घेतला असता तर मला दोन आणि जर आपण पुनरावलोकन केले तर कदाचित तीन विकेट मिळू शकल्या असत्या. पण ते असेच चालते.
“हे ठीक आहे, ते खेळाचा भाग आहे. मी त्याबद्दल जास्त विचार करत नाही. मी फक्त असा विचार करत आहे की जर मी चांगली गोलंदाजी करत असेल, जर मी योग्य चेंडू आणि योग्य क्षेत्रे टाकत असेल तर. जोपर्यंत मी ते करत आहे, तोपर्यंत मला विकेटची पर्वा नाही.”
जिंकणे ही एक सवय आहे जी कोणताही संघ सोडू इच्छित नाही. आणि जर तुम्ही डीसीने या हंगामात काही वेळा अचानक जिंकले असेल तर असे दुसरे काहीही नाही. त्याच्या पहिल्याच कर्णधारपदाच्या हंगामात असलेल्या व्यक्तीसाठी, एक्सर स्पष्टपणे उत्साहित आहे आणि सर्व साहसांचा आनंद घेत आहे. त्याला माहित आहे की कॅपिटल्स अजूनही खूप सुधारणा करू शकतात आणि जेव्हा संघाकडे सहा सामन्यांपैकी पाच विजय आहेत तेव्हा ते एक चांगली जागा असते.
“या (सुपर ओव्हर्स) साठी कोणीही नियोजन करत नाही, बरोबर? ते प्रवाहाबरोबर जाण्याबद्दल आहे. कर्णधार म्हणून माझ्या पहिल्याच हंगामात असताना, जेव्हा मला जाणवले की आपल्याला सुपर ओव्हरला सामोरे जावे लागेल तेव्हा मी थोडा सुन्न झालो. पण असे खेळ संघाचे मनोबल आणि संघाचा आत्मविश्वास दर्शवतात. अशा खेळांमध्ये, तुम्हाला संघाचे चारित्र्य पाहायला मिळते.
“संघ काय करू शकतो आणि काय करू शकत नाही हे मला कळले हे माझ्यासाठी चांगले होते. कर्णधार म्हणून, मी माझ्या संघावर, ते ज्या पद्धतीने क्रिकेट खेळत आहेत आणि नियोजन अंमलात आणत आहेत त्यावर खूप खूश आहे. आपल्याला आपले क्षेत्ररक्षण सुधारावे लागेल, परंतु पुढील सामन्यात आपण ते पाहू.”